İslam'da yolculuk oncesi neler yapilir?


Yola cıkarken icimizden birini başkan secmek sunnet midir?
Yolculuğa cıkacak kişinin, maddi ve manevi butun tedbirleri alması gerekir. Bu da yolculuğun yakınlığına veya uzunluğuna, gidilecek yerin durumuna, yolcuların ozelliğine gore değişebilir.

Bir yolculuğa cıkarken veya yolculuktan donunce, iki rek`at namaz kılmak menduptur.

EbU Said ve EbU Hureyre radıyallahu anhumadan rivayet edildiğine gore ResUlullah sallallahu aleyhi ve sellem şoyle buyurdu:

“Uc kişi yolculuğa cıkarlarsa, aralarından birini başkan secsinler! (EbU DavUd, Cihad 80.)

Hayatın her cephesinde cemaat olmaya bakmak gerekir ki, kucuk cemaatlerden en buyuk İslam cemaati oluşabilsin. (Abdullah Parlıyan, Acıklamalı Tam Riyazus-Salihin Tercumesi: 286.)

Bu emirden maksad işlerinin muştereken ahenkli olarak yurumesi, aralarında farklı fikirler ortaya cıkmaması ve dolayısiyle ihtilafa duşmemeleridir.

Yolculukta başkan secme sunnet-i muekkededir. "Vacibdir" diyen alim de vardır.

Ucten murad, cemaatin en azı (ekalli) uc olması sebebiyledir. Daha fazla iseler oncelikle başkan gerekli olur.

Yolculuğa cıkarken ayet ve hadislerde gecen duaları okumak, istiğfar etmek, salavat-ı şerife getirmek, Fatiha ve yedi Ayet-el kursi okumakta fayda vardır.

"Ve (Allah) size bineceğiniz gemiler ve hayvanlar var etmiştir ki, siz onların sırtına binip uzerine yerleşince Rabbinizin nimetini anarak şoyle diyesiniz: Bunu bizim hizmetimize vereni tesbih ve takdis ederiz; yoksa biz buna guc yetiremezdik. Biz şuphesiz Rabbimize doneceğiz. (Zuhruf, 43/12-13)

mealindeki ayette Allah Teala, kullarına verdiği nimetlerden bir kısmını hatırlatmış, ozellikle yolculukta kendilerinden istifade edilen kara ve deniz vasıtalarını saymış ve bu vasıtalara binince, bu nimetlere teşekkur olmak uzere yapılması gereken duayı da oğretmiştir: “Bunu bizim hizmetimize vereni tesbih ve takdis ederiz; yoksa biz buna guc yetiremezdik. Biz şuphesiz Rabbimize doneceğiz.

Dikkat edilirse bu sozler, tam bir kulluk konumunun ve bilincinin ifadesidir. Bilhassa son cumle cıkılan yolculuk ile, donuşu olmayan buyuk yolculuk arasında bir ilgi kurmakta, asıl yolculuğun “kulluk yolculuğu olduğunu, her zaman ve her yerde kulluk gorevinin surdurulmesi lazım geldiğini telkin etmektedir. Bu, daha otede dunya hayatının başlı başına bir misafirlik ve yolculuk demek olduğunu anlatmaktadır

“Tesbih, takdis, acz itirafı ve donuşun Allaha olduğu gerceği yolcu icin guven ve iman tazelemek demek olup, her turlu yalnızlık duygu ve korkularından kurtulmak anlamına gelir. Şimdi yolcumuz, yolculuk stresine kapılmadan hele hele trafik canavarı olma eğilimi gostermeden rahat bir yolculuğa hazır demektir

İbni Omer radıyallahu anhumadan rivayet edildiğine gore, ResUlullah sallallahu aleyhi ve sellem yolculuğa cıkarken hayvanı uzerine binip iyice yerleşince uc kere tekbir getirir, sonra da şoyle dua ederdi:

“Bunu bizim hizmetimize vereni tesbih ve takdis ederiz; yoksa biz buna guc yetiremezdik. Biz şuphesiz Rabbimize doneceğiz.


"Ey Allahım! Biz, bu yolculuğumuzda senden iyilik ve takva, bir de hoşnut olacağın ameller işlemeyi nasip etmeni dileriz."

"Ey Allahım! Bu yolculuğumuzu kolay kıl ve uzağını yakın et!"

"Ey Allahım! Seferde yardımcı, geride coluk cocuğu koruyucu sensin."

Ey Allahım! Yolculuğun zorluklarından, uzucu şeylerle karşılaşmaktan ve donuşte malımızda, coluk cocuğumuzda kotu haller gormekten sana sığınırım.

Ravi diyor ki, Hz Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem yolculuktan donduğunde de aynı sozleri soyler ve onlara şu cumleleri de eklerdi:

“Biz yolculuktan donen, tovbe eden, kulluk yapan ve Rabbimize hamd eden kişileriz. (Muslim, Hac 425 Ayrıca bk EbU DavUd, Cihad 72; Tirmizi, Daavat 45-46)

Yolculuğa cıkarken Hz Peygamber sallallahu aleyhi ve sellemin nasıl davrandığını Abdullah İbni Omerin bu rivayetinden oğrenmekteyiz. Her konuda ornek ve onderimiz olan Sevgili Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem, bineğine bindikten sonra uc kere tekbir getirir, sonra da yukarıda metin ve mealini verdiğimiz Zuhruf sUresi (43), 12-13 ayetlerini okurdu. Peşinden de yola cıkmak uzere olan kimsenin ic dunyasında meydana gelen duygulara tercuman olarak yol boyu, donuşte ve geride kalanlar konusunda isteklerini sıralardı.

ResUl-i Ekrem Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin burada dile getirdiği konular uzerinde biraz duşunecek olursak, onların yolculuğa cıkan herkesin paylaştığı ortak duşunceler, kaygılar olduğunu goruruz. İşte bu kaygı ve duşuncelerle nasıl dua edilmesi ve Allah Tealadan neler istenmesi gerektiğini bu hadisten oğrenmekteyiz. Her makamda soylenecek soz ayrıdır. Yere ve duruma uygun soz soylemek, dilek ve temennilerde bulunmak bilgi ve irfan gereğidir. Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellemin bu duaları, bir kul olarak yolculuğa cıkışta ve donuşte soylenmesi gerekli en uygun sozlerden oluşmaktadır. Bu sebeple de bizim icin vazgecilmez ornektir.

Buna gore:

1. Hz Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem her hal ve zamanda Allaha iltica ederdi.

2. Musluman her cıktığı yolculuğun, son yolculuğu hatırlatıcı bir yanı olduğunu unutmamalı ve Allaha sığınmakta kusur etmemelidir.

3. Dua, kulun hem gucu hem gorevi ve hem de ibadetidir.

İlave bilgiler icin tıklayınız:

SEFER (Yolculukla ilgili okunacak dualar)...

YOL HAKKI

SILA-İ RAHİM

YOLCULUK NAMAZI

Yolculukta vasıta icinde namaz nasıl kılınır?